Z. SObierajski, Gwary kujawskie

Zaległości kujawskie pragnę nadrobić

Share

Ledwie trzy lata temu pisałem o małym słowniczku kujawskim, a tymczasem przegapiłem znacznie większy, zbierany przez 30 lat Słownik gwary Kujaw wschodnich, wyrazów dawniej używanych, porzekadeł i powiedzonek z roku 2014. Zebrał go Antoni Benedykt Łukaszewicz, który wraz z żoną Haliną prowadzi Galerię Kujawską w Kowalu. Dialektolog wchodzi do takiej galerii i od razu pyta: Jak się to nazywa? A to?

Tu można posłuchać pana Benedykta. Mnie się podoba forma dźwiamy ‘drzwiami’. Końcówka –amy jest mazowiecka. Realizacja zaś odpowiednika ogólnopolskiego ę w wyrazie łyntol ‘wysoki mężczyzna’ — wielkopolska.

Mam nadzieję, że wszystkie te zaległości nadrobię, a to dzięki artykułowi Renaty Kudel, która poinformowała dziś świat o wydaniu nowej książki (chyba) pt. Kujawskie legendy, gawędy i gadki:

Książka zawiera 100 legend, gawęd i gwarowych opowieści. — Są prawdziwe, nie wyssane z palca, nie wirtualne – mówi o nich Antoni Benedykt Łukaszewicz z Kowala. — Opisane są w nich piękne Kujawy i mieszkańcy nadwiślańskich osad i terenów: Bydgoszczy, Inowrocławia, Torunia i Włocławka. Część pochodzi z pogranicza Kujaw z Mazowszem, Wielkopolską i Pomorzem.
Gadki, legendy i gawędy gromadzą w sobie historię, folklor kujawski, kronikę wydarzeń naszej ojczyzny. — Bogactwo i  różnorodność minionych zdarzeń opisałem prawdziwą, starą gwarą kujawską — mówi Antoni Benedykt Łukaszewicz. — Chcę ją ocalić od zapomnienia. Atutem tej publikacji jest zawarty w niej materiał źródłowy, który pozyskałem od najstarszych Kujawiaków, mieszkańców naszej małej ojczyzny.

Odbyłem miłą rozmowę telefoniczną z Państwem Łukaszewiczami. Bardzo jestem ciekaw tych książek.


A czym jest gwara kujawska? Prastarym, ale żywotnym systemem językowym, który rozpościera się (wg EJP) „między Wisłą od Dobrzynia na północ i Notecią”. Że podobno można było tam usłyszeć głoskę [ł] (prawdziwe, starodawne, zębowe). Czy dziś też? A dzielą się na: Kujawy Białe (Nadwiślańskie), Polne, Borowe, Leśne, Czarne i Bachorne (A. E. Piotrowska w serwisie Gwary polskie). Monografię Gwary kujawskie napisał Zenon Sobierajski. Ukazała się w roku 1952 nakładem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Z. SObierajski, Gwary kujawskie

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *