Archiwa tagu: Zbigniew Grzyb

Godka spod Krakowa, czyli krako(w)sk…?

Share

O Festiwalu Godki Krakowskiej jeszcze pewnie kilka razy napiszę, bo to ważna sprawa, że stolica (Mało)Polski odzyskuje łączność z kulturą ludową, nie traktowaną wyłącznie jako sztafaż, ozdobnik, jak krakowianka do wręczania kwiatków (zinstrumentalizowanie stroju ludowego). Nawet jeśli zdarza się jakiś „pon” (najczęściej taki, co jest „z dziada”), co to „obśmiwo w duchu”, to może i jemu refleksja się jakaś nadarzy. 5 czerwca w Skale działo się wiele, ciekawie, kolorowo, twórczo i, proszę bardzo, jeśli czytają krytycy i performerzy, transgresyjnie.
Festiwal prowadzili: Zbigniew Grzyb, pomysłodawca festiwalu, autor bloga, słownika i strony poświęconej temu, co z Wiślan w Krakowiakach, oraz Alicja Popiel, moja ulubiena* prezenterka  Kroniki w TVP Kraków.

Zbigniew Grzyb, Alicja Popiel. Festiwal Godki Krakowskiej, Skała, 5 czerwca 2016. Fot. Artur Czesak
Zbigniew Grzyb, Alicja Popiel. Festiwal Godki Krakowskiej, Skała, 5 czerwca 2016.
Fot. Artur Czesak

Świat się zmienia. Świata z czasów bronowickiego wesela Lucjana Rydla już nie ma, choć trwają w pamięci i pamięci o pamięci. Przeto chwalebne jest organizowanie festiwalu godki krakowskiej. Językowo jednak, można by rzec, to dla tradycyjnej gwary — dawniej naturalnej, potem obciążającej i wstydliwej — nowy kontekst. Może dlatego pojawia się w tytułach niegwarowe –a w końcówce przymiotnika.
Gádka (godka) powinna być krako(w)ská (krakosko), a jest krakowskA.
Ważne jest wydarzenie, bo ono może wpłynąć na świadomość Krakusów metropolitalnych, podmiejskich i wiejskich. Dziennik Polski piórem Barbary Ciryt zrelacjonował festiwal w Internecie. Przytoczmy wypowiedź Kazimierza Sikory z Wydziału Polonistyki UJ, bronowiczanina od pokoleń:

 – Poziom uczestników festiwalu jest średni. W wielu gawędach roi się od błędów. Młode pokolenie, żeby mówić gwarą, musi się jej uczyć jak języka obcego – ćwiczyć słówka. Festiwal, organizowany od pięciu lat sprawia, że chęci do propagowania gwary i kultury krakowskiej są coraz większe, ale możliwości maleją. To dlatego, że jest coraz mniej starszych ludzi, którzy dawniej używali gwary i są najlepszymi nauczycielami – mówi dr Sikora. O ile krakowska kultura, związana z tańcami i pieśniami była kultywowana, o tyle gwarę przez całe dziesięciolecia traktowano po macoszemu.

Miałem zaszczyt oceniać odpowiedzi w quizie (z dyrektorem TVP Kraków Piotrem Legutką i Barbarą Żebrowską) oraz zasiadać w jury godki wraz z Anną Dymną, Krystyną Reinfuss-Janusz, Kazimierzem Sikorą i Dariuszem Gnatowskim. Oto ławeczka jurorów. Jurorzy konkursu godki. Skała, 5 czerwca 2016 r.Fot. Artur Czesak

Obecności bajoków nie stwierdzono. Pewnie posłuchali wszechobecnego idzeidze. Było pryma! Serwus.

Krakosko godka? Oczywiście.

Share

Media doniosły o przygotowywanym kolejnym festiwalu Godki Krakowskiej. Udałem się do źródeł i na stronie czytam:

IDZE, IDZE BAJOKU!
CZYLI FESTIWAL TRADYCYI, OBYCAJU I GODKI KRAKOSKIEJ

Piątego czerwca, w Skale przy Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji (hala widowiskowo-sportowa ul. Ks. St. Połetka 30) odbędzie się festiwal gwary i kultury krakowskiej. Po raz kolejny będziemy mieli okazję spotkać się z sympatykami kultury Krakowiaków.  Jeśli jeszcze nimi nie jesteście, przyjdźcie, na pewno dołączycie do nas!

V Festiwal Godki Krakowskiej to święto wszystkich Krakowiaków, podkreślające ważność małych ojczyzn: tradycji i lokalnej gwary. Jego główną ideą i celem jest przypomnienie oraz propagowanie pięknej, krakowskiej gwary i kultury. Organizatorom wydarzenia zależy szczególnie na zainteresowaniu młodzieży ich lokalną tradycją, zachęceniu do poznania i kultywowania gwary dziadków. Nie zamyka się  jednak wyłącznie na dawny folklor, celem organizatorów jest ożywienie dawnej mowy i wprowadzenie jej we współczesne realia. Pomysłodawca Festiwalu, Zbigniew Grzyb (politolog, dziennikarz i menadżer), już od kilku lat dba o to, by mieszkańcy podkrakowskich gmin nie zapomnieli o swoich korzeniach. Znany jest ze swojej miłości do tradycyjnych zawołań i wyrażeń, a w swoich wypowiedziach wielokrotnie podkreślał wartości tradycji ludowych. Wraz ze znaną   prezenterką TVP Kraków poprowadzi piątego czerwca Festiwal Godki Krakowskiej w Skale, przy Centrum Kultury i Sportu. Na uczestników wydarzenia czeka wiele atrakcji, a relacja telewizyjna z festiwalu pozwoli na pokazanie go wszystkim tym, którym nie udało się na niego dotrzeć.

Dalsze szczegóły i kategorie prezentowanych elementów oczywiście na wyżej wymienionej stronie „projektu”.
Piszącego te słowa najbardziej oczywiście interesować będą efekty „notacji”, czyli nagrywania ludzi mówiących gwarą, a także Konkurs Gawędy Ludowej.


Granice dialektu małopolskiego wciąż są dyskusyjne, a podziały językoznawcze nie w pełni pokrywają się z historycznymi, etnograficznymi i „świadomościowymi”.
Na mapie dialektu umieszczonej na stronie serwisu GWARY POLSKIE pod red. Haliny Karaś (Uniwersytet Warszawski) widzimy na przykład, że etnograficzni Krakowiacy Wschodni zaliczeni są do potężnego, różowego zespołu gwar Małopolski środkowo-północnej. Krakowskie zaś jako takie sięga aż pod Częstochowę.

Mapa dialektu małopolskiego. Uniwersytet Warszawski. Serwis Gwary Polskie

Wysiłkom wspominanego inicjatora towarzyszy merytoryczne wsparcie językoznawcy prof. Kazimierza Sikory z Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Pojedziemy, posłuchamy, zobaczymy.