Archiwa tagu: polszczyzna

Prawdziwy język, czyli jak ludzie mówią

Share

Andriej Izotow opublikował stosunkowo niedawno artykuł o ogólnonarodowych substandardach (K woprosu ob obszczenacyonalnom substandartie w czeszskom i russkom jazykowych prostranstwach), o fenomenie obecnej czesztiny, czyli takiego wariantu języka czeskiego, który nie jest językiem literackim, dość archaicznym pod względem gramatyki, bo tak go skonstruowano podczas XIX-wiecznego odradzania i odrzucania obcych elementów. Ale obecná čeština nie jest też tym, co nazwalibyśmy w Polsce i po polsku slangiem, dialektem, a nawet nie bardzo da się ją dopasować do pojęcia polszczyzny potocznej, którą głównie się u nas bada pod kątem słownictwa i wpływów dialektów terytorialnych (ludowych) i społecznych.


10% rabatu na ekskluzywne przybory do pisania w Papierowo!
Nie przegap!

parker3006


Artykuł jak artykuł, ale w obecnej (nomen omen, a raczej polsko-czeski fałszywy przyjaciel się objawił) sytuacji nie powinno się źródeł ograniczać tylko do klasycznych książek, które są na półce w wydziałowej czy instytutowej bibliotece. Autor z czeskich autorów wymienia niezbyt świeże prace. A przecież mógłby sięgnąć choćby po stosunkowo nowy tekst Petra Sgalla Obecná čeština — odkrywczy w 1960, zrewidowany przed publikacją po czesku w 2012. Wszyscy slawiści rozumieją mniej więcej wszystkie słowiańskie języki (chociaż niekoniecznie umieją się nimi porozumieć w sklepie), więc warto pamiętać o ważnych tekstach polskich badaczy, np. Grażyny Balowskiej w „Bohemistyce” w 2006 czy Joanny Mielczarek w RKJ ŁTN (2013).

Doceniam

W tekście Izotowa za ważne, choć nie odkrywcze przecież, uważam przypomnienie o roli greckiej koine. Zestawia badacz czeską sytuację językową z rosyjską i podsumowuje, że choć w Rosji (i poza jej granicami, gdzie mówi się po rosyjsku) istnieje zjawisko „ogólnego żargonu/slangu”, ten nie ma szansy stać się „ogólnonarodowym substandardem”:

поскольку является: 1) системным языковым об- разованием, находящимся с «литературным чешским языком» (чешск. spisovná čeština, англ. Standard Czech) в отношениях, близких к диглоссным; 2) активно используется большинством этнических чехов, в том числе высокообразованных; 3) активно используется не только в устном, но и в письменном дискурсе. Ни один из существующих в настоящее время русских идиомов (включая различные виды просторечия, так называе- мые «общий жаргон» и «общий сленг») не может быть охарактеризован подобным образом, а потому и претендовать на роль общенационального субстандарта не может.

Czy coś się zmienia?

W Polsce obserwujemy pewne drgnięcia w zakresie odmian języka używanych publicznie, ja bacznie śledzę obecność (znowu ten sam rdzeń!) elementów regionalnych w dyskursie. Czy polski język ogólny jest językiem standardowym? Czym współcześnie jest potoczność w języku? A jak internetowe pisanie i czytanie zmienia język? Jest o czym dumać.


Филологические науки. Вопросы теории и практики Тамбов: Грамота, 2017. № 2(68): в 2-х ч. Ч. 2. C. 131-134. ISSN 1997-2911.