Archiwa tagu: Mazury

Umarł Erwin Kruk

Share

W podstawówce czytałem powieść, z której pamiętam tylko tyle, że jeden z bohaterów, Mazur, nazywał się Kukulka. I bynajmniej nie chciał, by go „obdarowano” zmianą nazwiska na Kukułka przez ł.
O trudnym i twórczym życiu Zmarłego po mazursku można posłuchać w podcastowych Mazurskich nozinach (#2).
Swą językową mazurskość Erwin Kruk wyraził także przez układanie słownika. Jego wersja zarchiwizowana przez Google ze stron internetowych ewangelickiej diecezji mazurskiej jest tutaj. Jest to słownik amatorski, lecz odzwierciedlający i ocalający leksykę znaną pokoleniu, które języka nie miało kiedy i jak czynnie używać.
Fragment słownika ze smutnym słowem zgło:

zdoktorować – wyleczyć się
zgło – całun pogrzebowy
zgoła – całkiem
zebuć – zdjąć (obuwie)
ze wszem – ze wszystkim
zesel – fotel
ziadomoscie – wiadomości
zianek, zianusek – wianek
ziatr, ziater – wiatr
zicherka – agrafka
zić, ziła – wić, wiła
zidły – widły
zidzieć – widzieć
zie – wie
ziecierza – kolacja
ziecny – wieczny
ziecór – wieczór
Zielganoc – Wielkanoc
Zielgi Piątek – Wielki Piątek
zielgi – wielki
Zielgi Wóz – Wielki Wóz
zielisko – zielsko

Smutno w tym samym wydaniu „Nozinów” słyszeć o tym, że wydawany przez IJP PAN Słownik gwar Ostródzkiego, Warmii i Mazur ma jakieś kłopoty i że jakieś organy centralnych władz naukowych od szczątków ludności mazurskiej i tamecznych organizacji społeczno-kulturalnych domagają się potwierdzania sensowności jego kontynuowania. To sama Polska Akademia Nauk nie jest pewna wartości inicjatyw przez siebie firmowanych?

Się pochwalę

Share

Otrzymałem bardzo miłą kartkę, która zaświadcza, że wciąż jestem uważany za dialektologa.

pan_zaswiadczenie

A przy okazji anons. Sekcja spotyka się 25 listopada w Warszawie.

1. dr Katarzyna Konczewska (Grodno), Gwary polskie na Grodzieńszczyźnie
2. dr Katarzyna Sobolewska (IJP PAN), Dialektologia i ideologia. Postawy badaczy rejestrujących w latach 50. XX wieku gwarę Warmii i Mazur. Uwagi i komentarze obecne w ich zapisach

Szczególnie interesuje mnie wystąpienie drugie, dr Sobolewskiej. Czasy były niełatwe, gdy entuzjastyczni młodzi językoznawcy badali gwary Ostródzkiego, Warmii i Mazur. Pamiętacie film Róża?

roza-plakat

To proszę sobie wyobrazić, że do ludzi z takimi doświadczeniami po kilku latach przybywa się rozmawiać o języku, z błogosławieństwem władz centralnych, choć lokalne traktowanie „autochtonów” bywało prześladowaniem.
Pod hasłem gadać w SGOWM znajduje się wypowiedź osoby ze wsi Natać Wielka (gm. Nidzica):

Toć to pani darmo to gadać, boć to wszystko poziedzieć, cośmy wycirzpsielÿ, juz teraz polepszÿło.

Jak wyrazić niewysłowiony horror? A ponadto — czy można opowiedzieć prawdę osobom przyjezdnym i czy nie będzie to miało niekorzystnych konsekwencji w tej stabilizującej się rzeczywistości Polski Ludowej?