Archiwa tagu: Józef Kąś

Rodzaje góralskich serów. W tym bundz (bunc)

Share

Pojawiła się informacja, o zainstalowaniu w jednym z jaworznickich hipermarketów scypkomatu. Działa jak batonikomat czy napojomat, ale kupuje się w nim różne rodzaje jakby góralskich serków. Jakby, bo nie są one przez Unię Europejską zatwierdzonymi i certyfikowanymi oscypkami, co nie znaczy, że nie znajdują konsumentów.

Tak o zdarzeniu napisał w Dzienniku Polskim 12 września 2016 r. Tomasz Mateusiak:

Nowy Targ. Młody nowotarżanin wpadł na pomysł, jak spopularyzować serki tatrzańskie w całej Polsce i jeszcze na tym zarobić. Gołki, korbace, bunc czy scypki sprzedaje w galerii z maszyny, którą wraz z kolegą wymyślił i wykonał. Podobnej do tej ze słodyczami czy kawą Czy już wkrótce tradycyjne serki z Podhala będzie można kupić w każdym polskim mieście? W centrum handlowym Galena w Jaworznie (woj. śląskie) przed kilkoma dniami stanął pierwszy „scypkomat”. To maszyna, która sprzedaje scypki, bundz, redykołkę, gołki czy korbace – trzeba tylko wrzucić do niej odpowiednią kwotę.

Nie będziemy się zajmować otoczką (show)biznesową i promocyjną. Podkreśliłem w cytacie dwa sposoby pisania rzeczownika na literę b, który oznacza

świeży, odcieknięty, niesfermentowany i nie solony ser owczy; z bundzu po kilku dniach, kiedy ten lekko sfermentuje oraz po jego zmieleniu i dodaniu soli robi się bryndzę (Józef Kąś, Ilustrowany leksykon gwary i kultury podhalańskiej, tom I, s. 435)

We wspomnianym leksykonie znajduje się bogaty językowy i zdjęciowy materiał ilustracyjny. I również obie formy: bunc bundz.

Pewna forma bunc, potwierdzona w przypadkach innych niż mianownik, bo w mianowniku ze względu na ubezdźwięcznienie spółgłoski właściwej w wygłosie absolutnym oba warianty brzmią tak samo [bunc], odnotowana została w Ponicach, Witowie i Zębie. Bundz ma szerszy zakres występowania. Leksykon Kąsia zaświadcza taką formę z następujących miejscowości: Bukowina Tatrzańska, Ciche, Chochołów, Długopole, Dzianisz, Harklowa, Łopuszna, Murzasichle, Maruszyna, Poronin, Witów, Zakopane. Kolejność podawania lokalizacji jest alfabetyczna, więc kto ma wyobraźnię geograficzną, może dostać kręćka (albo: zwartogłowieć).

Odmiana rzeczownika bunc / bundz jest prosta; w dopełniaczu występuje zarówno końcówka –u, jak i -a.
Smacznego.

Ekspresywne określenia ludzi

Share

Ekspresywne określenia osób to temat wielu tekstów leksykologów i dialektologów. Mój ulubieny (jak mawia p. Arnold Boczek) od lat niemal dwudziestu, gdy mnie nim zainspirował mój mistrz Józef Kąś, autor klasycznego artykułu O piekielnickiyk słowak obraźliwyk. Czytaj dalej Ekspresywne określenia ludzi