Archiwa tagu: gwara

Dialektolog w drodze

Share

Bywa tak, że mało jest czasu na refleksję zapisaną, bo wiele się dzieje. Wydarzenia i dźwięki mowy różnych okolic odkładają się w pamięci. Google zapamiętał minione dwa dni w sposób przedstawiony na filmiku.

Wiśniowa i Limanowa — to się rymuje, a spotkania, które tam odbyłem, różne pod względem treści, upewniają mnie w jednym: ludzi dobrej woli jest więcej, niżbyśmy się spodziewali.

Inicjatywy kulturalne podejmowane w gminie Wiśniowa (powiat myślenicki) i w Limanowej oraz powiecie limanowskim są godne zapamiętania, pochwalenia, kontynuowania.

Były to: inauguracja projektu Wiśniowsko godka i III Limanowska Wiosna Poetycka.

Gmina Wiśniowa i Wiśniowsko godka

Share

Lud współczesny, jak już wiele razy mówiłem, nie jest biernym obiektem badań „panów”, czyli pochodzących z innych warstw społecznych uczonych — etnografów, językoznawców, socjologów i tak dalej. Wykształceni, a przywiązani do swej ziemi i chcący lepiej poznać jej przeszłość oraz niematerialne dziedzictwo obecne w języku, gwarze, obyczaju, sposobach życia — sami przywołują naukowców i umieją zdobyć finansowanie dla łączenia badań długofalowych i wysoko wyspecjalizowanych z pożytkami dla lokalnego bytowania.

Na przykład Wiśniowa

Ta preambuła idealnie odzwierciedla to, co się wydarzyło między gminą Wiśniowa, lokalnymi liderkami opinii, jak Pani Grażyna Murzyn, władzą samorządową w osobie wójta Wiesława Stalmacha i instytucjami kultury, tj. Gminnym Ośrodkiem Kultury i Sportu, energicznie zarządzanym przez p. Agnieszkę Dudek , aktywnymi naukowo i organizacyjnie studentkami i studentami z Koła Naukowego Językoznawców Studentów UJ oraz oczywiście uczonymi z Wydziału Polonistyki UJ. I jest projekt Wiśniowsko godka.

Projekt się zainauguruje

Uroczysta inauguracja nie oznacza, że dopiero teraz następuje początek jakichkolwiek działań. Pomysł ma kilka miesięcy, sondażowy studencki obóz dialektologiczny już się odbył (właśnie dzięki pomocy samorządu). Teraz więcej osób usłyszy, że coś się dzieje. Miejmy nadzieję, że nastąpi sprzężenie wzajemnych wysiłków.

Narodowe Centrum Kultury doceniło inicjatywę i zaprezentowane we wniosku pomysły. Polski — dodaj do ulubionych. Ależ oczywiście. Jednak złożona struktura, którą zwiemy językiem polskim, przenika się z lokalnym swoim starszym rodzeństwem i innymi krewnymi, czyli lokalnymi systemami językowymi, które zwiemy gwarami. W gminie Wiśniowa mamy zbieg różnych obszarów, jak to się mówi trochę niemądrze, etnograficznych, a lepiej może: etniczno-kulturowych, dobrze te przemyślenia teoretyczne ilustruje.

W języku miejscowości gminy Wiśniowa mamy wpływy krakowskie (między innymi w Lipniku, tragicznie doświadczonym podczas wojny), lachowskie (od sławnego Szczyrzyca położonego w sąsiedniej gminie Jodłownik) oraz góralskie — głównie we wsi Węglówka, mającej koneksje z góralską Kasiną Wielką (tą od Justyny Kowalczyk, widzicie, mili Czytelnicy, mamy wszędzie wspólnych znajomych).

Wiśniowską godkę warto poznawać.

Władysław Paryl

Przy okazji namysłów nad nowymi inicjatywami dobrze jest się zapoznawać ze „stanem badań”. Zacznie się więc także od wspomnienia i docenienia pochodzącego z Lipnika dra Władysława Paryla, dialektologa, który pracował na Uniwersytecie Wrocławskim. Jego postać przedstawił we wspomnieniu prof. Jan Miodek.