Radio ESKA na niepewnym gruncie. Gwara śląska

Share

Czy ja tu już pisałem, że współcześnie pisanie „gwara śląska” jest błędne, a może i dyskryminujące? W każdym razie zalecam ostrożność.

Bojowo

Chodzi o to, że jest to potoczne polskie sformułowanie, które naukowo, precyzyjnie winno być zmienione na co najmniej dialekt śląski — jeśli mamy na myśli zjawisko, które jest wspólne dla całego Śląska, od Cieszyna nad Olzą po… Cieszyn (wieś, gmina Sośnie, powiat ostrowski, województwo wielkopolskie).
Jeśli mamy na myśli zjawisko lokalne, wiejskie, można użyć sformułowania gwara śląska, lecz dokładnie podać okolicę, np. słowo ze śląskiej gwary wschodniej części powiatu pszczyńskiego.
Wobec tego, że po śląsku mówi się nie tylko na wsiach (a i te mają nieraz po parę tysięcy mieszkańców!), lecz i w miastach, zmienia się sytuacja socjolingwistyczna, m.in. zakres użycia (literatura, przekłady, publicystyka, blogi), coraz bardziej zasadne jest mówić o języku śląskim, (górno)śląskim mikrojęzyku literackim.

Pojednawczo

Ponieważ jednak Spass muss sein, a lepiej propagować wiedzę, niż nie wiedzieć nic, spróbujmy zajrzeć do quizu o owej „gwarze śląskiej”, proponowanego przez red. Sandrę Rybińską z Radia ESKA. Radio dopiero co robiło prezentację topowych słów gwary miejskiej Bydgoszczy, który mi się podobał.

O co pytają

Można głosować na słowa budzące sympatię. Zaproponowano następujące:

hercklekoty, charboły, rojber (chachor, gizd), zdrzadło, szmaterlok, sznuptychla, gypechalter (z tą pisownią się nie zgadzam), geburtstag, skurzica (tu pisownia wariantywna), pultok

Jakość niezła, poziom trudności w sam raz, objaśnienia przy obrazkach sensowne. Czy to pozytywne? A może ktoś sobie żarty robi, że po śląsku to same słowa śmieszne? Tym razem chyba nie aż tak. Można to uznać za akcję edukacyjną, choć nie mającą takiego zasięgu i emocjonalnego ładunku jak niegdyś ankieta o najpiękniejszych śląskich słowach, która zaowocowała wartościową książką: Antologia. Najpiękniejsze śląskie słowa.

Najpiękniejsze śląskie słowa

Mimo to

Mimo to zjawiska językowe obecne na Śląsku i przemiany językowe tam zachodzące wychodzą z obszaru dialektologii i przenoszą się w zakres badań z dziedziny słowiańskich mikrojęzyków literackich. Częściej więc piszę o nich w innym miejscu, w blogu Linguae in statu nascendi. Zapraszam.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *