Miechowszczyzna — jest taki region gwarowy czy nie ma?

Share

Fani i antyfani, razem rzecz ujmując: widzowie serialu Korona królów poznali już rycerza Niemierzę z Gołczy, ukochanego cudnej Cudki. Skąd Niemierza? Z Gołczy. Gdzie Gołcza? Na zachód Miechowa. Gdzie Miechów? Na północ od Krakowa.

Źródło zdjęcia: TVP, strona promująca serial. Suche fakty w Polskim słowniku biograficznym.

Miechowszczyzna. Takiego terminu używają autorzy albumu Ziemia miechowska wydanego niemal pół wieku temu, w rozkwicie Polski Ludowej zarządzanej przez Gomułkę. Piszą oni o powstałym w XIX wieku powiecie miechowskim, wiele razy zmieniającym swoją przynależność administracyjną i granice. Od XII wieku, gdy Jaksa sprowadził zakon rycerski bożogrobców, była to jakaś kulturalna i gospodarcza całość, stale związana z ziemią krakowską. Podczas zaborów jednak znalazła się ta część województwa krakowskiego pod panowaniem rosyjskim, co na pewno jakoś wpłynęło na język. Wśród osobiście znanych mi rusycyzmów z powiatu miechowskiego jest powiestka ‘urzędowe pismo, wezwanie’ i odkrytka ‘karta pocztowa’.
W latach 1975–1999 były powiat miechowski dostał się do województwa kieleckiego.
Jakie są cechy ciekawe, graniczne między najbliższymi okolicami Krakowa o wsiami między Miechowem a Proszowicami? Warto się przyjrzeć, a raczej przysłuchać samogłoskom nosowym i pochylonym.
Koło Miechowa mówi(ło) się mleko, a w Krakowie mliko. Pytanie jest jednak o na przykład piękne słowo gęba. Czy mówi się:
1) bez rezonansu nosowego: geba,
2) z rezonansem, ale przez ygymba,
3) z rezonansem, przez egemba?

W Gołczy krowy dają mleko czy mliko (mléko)?

Nie będę wyciągał archiwaliów. Niełatwo teraz badać gwary, a jednak wydaje się, że dla zrozumienia siebie, nas, Narodu — trzeba stale pytać o poczucie tożsamości, o mowę dziadków i babć, o to, jak się dawniej żyło, jak to jest pamiętane, o radości i klęski, o dzieje emigracji zarobkowej, dawnej i dzisiejszej, tułaczki wojennej, pamięci o Żydach, Rosjanach i innych nacjach. Wszystko to ważne, ale mnie najsampierw interesowałoby, jak się wymawia słowa gęba mleko w gminie Gołcza. W skład gminy Gołcza wchodzą następujące miejscowości:

Adamowice, Buk, Chobędza, Cieplice, Czaple Małe, Czaple Wielkie, Gołcza, Kamienica, Krępa, Laski Dworskie, Maków, Mostek, Przybysławice, Rzeżuśnia, Szreniawa, Trzebienice, Ulina Mała, Ulina Wielka, Wielkanoc, Wysocice, Zawadka, Żarnowica.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *