Jak zapisać gwarę. Podegrodzie

Share

W Podegrodziu mieszkają Lachy Podegrodzkie. Tak nazywa się ta część polskiego narodu, która siedzi tam od wieków. Wyróżnia ją barwny strój ludowy, zamiłowanie do swojskości, gwara będąca odmianą dialektu małopolskiego i tradycje muzyczne. Gwarę podegrodzką w wersji przedwojennej zapisywał pismem fonetycznym Eugeniusz Pawłowski. Współczesny sposób zapisu zaproponował dr Zenon Piotr Szewczyk, autor Słownika gwary Lachów Sądeckich (Podegrodzie 2014), będącego pomnikiem tradycji wystawionym z okazji 1000-lecia parafii Podegrodzie, obok monografii, o której pisałem wcześniej.

Cechy współczesnej gwary podegrodzkiej to obok większości cech dialektu małopolskiego brak rezonansu nosowego. Odpowiedniki ogólnopolskich ę i ą to åȯ. Głoska å ma barwę o, niekiedy u niektórych ludzi lub w niektórych kontekstach może brzmieć jak a. Głoska ȯ jest dźwiękiem pośrednim między ou. W zapisach dialektologicznych spotyka się także jej zapis jako [ů].
W przytoczonym tu krótkim tekście forma ksiådzåm (narzędnik liczby pojedynczej) ilustruje zjawisko polegające na tym, że odpowiednik ogólnopolskiego e przed spółgłoską nosową [eN] jest realizowany jako [åN]. Zapis ło oznacza labializację, czyli silne zaokrąglenie warg przy wymowie głoski o.
Pozwoliłem sobie na sporządzenie takiego oto zapisu występu grupy wokalnej Podegrodzcy Chłopcy podczas tegorocznej Druzbacki w ich rodzinnym Podegrodziu.

Siwy kȯj, siwy kȯj, siwy, jabkłowity
Bȯłbym ksiådzåm łostoł, zeby nie kłobiyty

Siwy kȯj

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *