Jak się nazywa czeremcha?

Share

Jeśli to na zdjęciu to czeremcha, to pytanie dialektologiczne brzmi zawsze podobnie: jak, gdzie i dlaczego się nazywa? Wedle Wikipedii „Czeremcha zwyczajna (Padus avium Mill.) – gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych. Znana także pod nazwami: czeremcha pospolita, śliwa kocierpka, trzemcha, czeremucha, smrodynia”.

Ksiądz Kluk tak pisał o niej:

Czeremcha Kampelberbaum. W niektorych mieyscach Smrodynia nazwana, iest Krzew wielkością do pierwszych należący; kora na nim brunatna i gładka: liście podługowato-okrągławe i kończate, po brzegach bardzo drobno zębkowane, od wierzchu zielone, od spodu białawe, stoią na przemiany po gałązkach: kwiat biały z zapachem nie każdemu przyiemnym, iakoż i cały Krzew nie prożno zowie się Smrodynia: iagody czarne, słodko-drzewne, z ktorych w każdey iedna znayduie się nasienna pestka okrywająca ziarno.
W zimnieyszych stronach wcześnie zielenieiąca się Czeremcha, Słowikom na wiosnę przybyłym iest mieyscem bawienia, i pobudką do owego naymilszego śpiewania.


Podumajmy chwilę o dwóch zestawach nazw:
trzemcha, czrzemcha — czeremcha
trześnia — czereśnia
Różnica między trze- a czere– ma podłoże historyczne i geograficzne. Formy z trze-bardziej polskie, a czere- wschodniosłowiańskie, powiedzmy to wprost: ruskie. To one jednak się przyjęły do oficjalnej nomenklatury.

Idzie sobie człek drogą śród łąk, a tu co chwila smród. Najwyraźniej fale onego związane są ze ślicznymi krzewodrzewami, które rosną przy dróżce. Smrodynia?

To samo, ale przestylizowane

Wyjaśnienia wymagają czeremucha i kocierpka. Czeremucha chyba jednak nie ma nic wspólnego z muchami, choć są tacy, którzy głoszą, że czeremchy są antykomarowe.
Druga nazwa brzmiała dawniej pocierpka (jagoda), czyli trochę cierpka, a zmiana po- na ko– jest ciekawym zjawiskiem fonetycznym (porównajmy pokrzywę i koprzywę oraz miejscowość Koprzywnicę).


Ciekawym, jak u Was się mówi, zwłaszcza chciałbym wiedzieć, gdzie rosną kociyrpki albo korcipki.

2 przemyślenia nt. „Jak się nazywa czeremcha?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *