Archiwa kategorii: Wydarzenia

Góralskie Cytanie

Share

Wciąż uczą w szkołach wszystkich stopni, że gwara to system językowy przede wszystkim mówiony. Moje zaś zainteresowanie i obserwacje w sporej mierze dotyczą tego, że się różne gwary w różnym tempie upiśmienniają.
Niemała w tym zasługa dr hab. Anny Mlekodaj, której wiedza merytoryczna, determinacja, przekonanie, przedsiębiorczość, konsekwencja i — nie zawaham się — charyzmat sprawiają, że powstała seria czytanek, wypisów gwarowych. Postulował powstanie takich tekstów Stanisław Witkiewicz.

Wprowadzając do szkół ludowych książki pisane w gwarze, czytanki ułożone z rzeczy wzorowych. Takie Wypisy gwarowe mogłyby obejmować szkoły na terytoriach, na których dana gwara jest w użyciu. Tym sposobem dziecko obok języka literackiego zachowywałoby w pamięci gwarę, którą mówią ojcowie, nie przestawałoby jej używać, nie wyobrażałoby sobie, że ona jest lichszą lub śmieszną.

-15% na cały nieprzeceniony asortyment!
Sprawdź!

KAWA15

Ten postulat realizują czytanki. Czytanki te zaś są wprowadzone w obieg edukacyjny, w porozumieniu z Kuratorium Oświaty w Krakowie. Między innymi promowanie czytelnictwa gwarowego, wiedzy o kulturze swej najbliższej Ojczyzny, odbywa się podczas konkursów Góralskie Cytanie. Dziś jeden z nich w Mszanie Dolnej.

Poezja gwarowa w Zakopanem

Share

Tygodnik Podhalański informuje, że 24 maja odbędzie się w słynnej Astorii spotkanie laureatów konkursu jednego wiersza, wiersza pisanego gwarą.

Willa Literatów Astoria (Droga do Białego 12) gościć będzie laureatów Konkursu Jednego Wiersza im. Jurka Tawłowicza organizowanego przez Tygodnik Podhalański. Tegoroczna zwyciężczyni Anna Olesińska z Lipnicy Małej przyjedzie z zespołem regionalnym Małolipnicanie, który prowadzi. (…)
Usłyszymy wiersze m. in.  Andrzeja Gąsienicy-Makowskiego z Zakopanego, Doroty Adamczyk z Szaflar,  Stanisława Jabłońskiego z Kluszkowiec. Mamy nadzieję, że dojadą nasi laureaci spoza Podhala: Zuzanna Kostrzewa z Łyszkowic, Mirosław Binkowski z Torunia, który przysłał wiersz w gwarze pałuckiej, i Józef  Maciasz-Broda z Justice w USA (rodem z Piekielnika).
Zapewne nie uda mi się być na tym zapowiadającym się pięknie spotkaniu. Sobie samemu i czytelnikom tego wpisu winien jestem informację o patronie konkursu i o gwarowej geografii wymienionych tu twórców.
Jerzy Tawłowicz to zmarły w 2012 r. poeta, grafik, przewodnik tatrzański. Wspomnieniem o nim jest film


Co do pochodzenia zaś twórców, odnotujmy, że Lipnica Mała i Piekielnik to Orawa — kraina bardzo niedaleka od Podhala, Piekielnik w zasadzie graniczy z Czarnym Dunajcem, lecz przez wieki oddzielona granicą państwową. Na Orawie nie ma archaizmu podhalańskiego.
Zakopane i Szaflary to Podhale, ale zakopianie wyżej położeni. O Dorocie Adamczyk mogę jako słuchacz jej wzruszających gawęd powiedzieć, że to twórczyni utalentowana i wrażliwa.
Kluszkowce to miejscowość bliższa Pieninom. Jedną z cech jej gwary jej wymowa końcowego –ch jako f. Stanisław Jabłoński „Stary Dłubac”, prezentujący wiersz Holny wiater duje, wymawia [f_kšyzaf], czyli w krzyżach; po starozakopiańsku byłoby: w krzizak.
Zuzanna Kostrzewa jest z Łyszkowic, ale nie tych bliskich Proszowic, lecz z powiatu łowickiego. Jest uczennicą, oby zawsze chciała mieć gwarę swojej najbliższej okolicy za swoją.
Mirosław Binkowski to mistrz gwary pałuckiej. Pisało się tu o nim, jego słowniku, wierszach i gawędach o ukochanym Żninie. Cieszę się, że jego talent został doceniony.