Archiwa kategorii: Małopolska

Gwara łącka

Share

Gwara łącka (przymiotnik małą literą) to nie tylko gwara Łącka (miejscowości Łącko), ale nazwa pewnego dialektalnego kompleksu, łączonego z terenem sąsiedniej gminy Kamienica oraz wpływami zarówno Sądeckiego, jak i Podhala.

Na mapie Eugeniusza Pawłowskiego z książki Gwara podegrodzka wygląda to następująco.

Wpływ na granice gwary mają nie tylko podziały sprzed wieków (tereny należące do starosądeckich klarysek i królewszczyzny), ukształtowanie terenu — góry i przełęcze, rzeki i drogi dawniejsze i nowsze, ale też współczesne podziały administracyjne. Kamienica jest dziś w powiecie limanowskim, a Łącko — nowosądeckim. Gmina Łącko składa się z następujących miejscowości: Łącko, Brzyna, Czarny Potok, Czerniec, Jazowsko, Kadcza, Kicznia, Łazy Brzyńskie, Maszkowice, Obidza, Szczereż, Wola Kosnowa, Wola Piskulina, Zabrzeż, Zagorzyn, Zarzecze.

Dziś w Łącku konkurs, święto miejscowej gwary. Usłyszymy, jak ona brzmi w wersji bardziej archaicznej, w gawędach odtwarzających i przekazujących archaiczne techniki narracyjne (przeniósł je w czasy nam bliższe Stanisław Wąchała, zmarły w 2003 roku, poeta, gawędziarz, organizator życia kulturalnego.
Ma też gwara łącka słownik — jego autorką jest Monika Kurzeja, polonistka, etnomuzykolożka rodem z Kiczni. Gwara ta w wersji artystycznej obecna jest w poezji Bronka z Obidzy (Bronisława Kozieńskiego). Z jego osobowością zapoznać nas może wartościowy film:

 

Kamienica w Gorcach — śpiew i muzyka

Share

Komionickie Śpiywki, Komionickie Gronie — Gminny Przegląd Pieśni Regionalnej, Kamienica; 15.04.2018

Jak łatwo się domyślić, konkurs śpiewaków, grup śpiewaczych, instrumentalistów i muzyk ludowych z gminy Kamienica odbywa się z wielkim poszanowaniem dla gwary. Świadczy o tym właśnie nazwa, odbijające procesy fonetyczne, do których doszło w tej gwarze w ostatnim stuleciu. Chodzi oczywiście o rozwój dawnego *ă (krótkiego) przed spółgłoską nosową w dźwięk å / o, co jest nowszym zjawiskiem, oraz przed spółgłoską nosową, które dawniej brzmiało jak / å, a dziś w zasadzie się ujednoliciło z procesem opisanym poprzednio. Mamy więc oficjalną nazwę Kamienica, dawniej wymawianą także jako Kamianica, a dziś Komionica.

Relację w Gazecie Krakowskiej opublikowała Iwona Kuzak, dziennikarka i lokalna działaczka społeczna:

W przeglądzie wzięło udział ponad 70 wykonawców, których oceniała Komisja Artystyczna w składzie: Jadwiga Adamczyk – regionalista, muzyk z Małopolskiego Centrum Kultury „Sokół” w Nowym Sączu, Monika Kurzeja – specjalista ds. badań terenowych i dokumentowania niematerialnego dziedzictwa kultury w Małopolskim Centrum Kultury „Sokół” w Nowym Sączu oraz dr Artur Czesak – językoznawca, dialektolog z Krakowa.

Posłuchajmy dziewcząt z Zasadnego.


Opiekę nad zespołem Zasadnioki sprawuje dyrektor miejscowej szkoły podstawowej Bożena Gierczyk. Ta młodzież robi coś naprawdę wartościowego.
Komisja z radością nagradzała młodych wykonawców.