Archiwa kategorii: Bez kategorii

Dialektolog w drodze

Share

Podróże do najbardziej malowniczych zakątków Polski? Oczywiście! To właśnie robi dialektolog, gdy ma szansę udać się na badania.

Nie zawsze oczywiście te najbardziej malownicze zakątki są w folderach turystycznych, ale to już kwestia gustu. Z reguły też nie chodzi o wielkie miasta. Ale pisałem przecież, że zakątki, a zakątek to raczej jest niewielki ośrodek.
Pierwszym polskim dialektologiem, który zjechał kawał nieznanego sobie kraju — Górnego Śląska — był Lucjan Malinowski. Od człowieka do człowieka, od wsi do wsi, korzystając z pomocy miejscowej inteligencji, budząc podejrzenia władz.

Niewiele się właściwie zmieniło. Człowiek, który zamiast wziąć się do normalnej roboty, chodzi od domu do domu, wyszukuje starszych zwykle osób i chce z nimi rozmawiać — to nie jest całkiem normalne. Ludzie są jednak ludzcy, wyrozumiali, życzliwi. Zawsze się znajdzie ktoś, z kim da się zamienić parę słów. Chociaż godzinkę.
Tak jeździł Kazimierz Nitsch — trzeba by spisać miejscowości, w których był. Spis byłby długi.

Adam Sikora z Jabłonkowa — krawiec i poeta — rozmawia z K. Nitschem (zapisującym jabłonkowską gwarę)

A my dzisiaj? Ależ tak. Jeździ się. A oprócz tego siedzi dialektolog w internecie i wyszukuje informacje przydatne do naukowego myślenia o języku.

Share

Czy u nas jest jakaś gwara? Czy ktoś coś kiedyś o niej pisał? Takie pytania często zadają sobie uczniowie, nagabnięci o to w szkole, ale i ich nauczyciele, działacze kultury, osoby myślące o tradycji miejsca swojego wychowania czy zamieszkania.
Na przykład Krzęcin.

Krzęcin, kościół

Gwarę tej wsi szczegółowo opisał pod koniec wieku XIX Stanisław Dobrzycki‎.
Stanisław Dobrzycki
Rozprawa: O mowie ludowej we wsi Krzęcinie jest znakomita, do dziś inspirująca, warta czytania, rozważania, a badania — kontynuacji.
Mamy rozmaite katalogi dotyczące słownictwa gwarowego, słowników gwarowych, ale brakuje mi jednej rzeczy, mianowicie geograficznego wykazu łączącego nazwy miejscowości z publikacjami dotyczącymi gwar tych miejscowości.

Żeby na samym początku nie popaść w beznadzieję, zacznę od
1) Małopolski (w granicach obecnych województw (kolejność jest hierarchią) małopolskiego, śląskiego, świętokrzyskiego, podkarpackiego,
2) Śląska — województwa: śląskie, opolskie, śląskomowny Śląsk w granicach Republiki Czeskiej, dolnośląskie.

Powinna więc być jakaś tabela typu:

miejscowość gmina powiat województwo dane bibliogr. link
Krzęcin Skawina krakowski małopolskie BDP I Archive.org

Tu rzucam pomysł, a realizacja zacznie się po Świętach.