Miesięczne archiwum: Maj 2018

Przezwiska od sposobu mówienia. Warmia

Share

Jedno z najpowszechniejszych zjawisk, ale chyba wciąż nie zebrane, mimo że rozmaici badacze się starali. Wiemy powszechnie, że nazwa Łemko powstała od lem ‘tylko, jeno’. Zetknąłem się gdzieś z informacją, że chyba niedaleko Biłgoraja nazywali ludzi śmakami, bo na –śma kończyli czasowniki w 1. osobie liczby mnogiej.

Na Warmii ksiądz Wincenty Barczewski wyróżnia bandziarzy byndziarzy, w zależności od tego, jak wymawiają odpowiedniki polskich będębędziemybędą — z samogłoską o barwie czy lub węższą, skłaniającą się ku y.

Te nazwy miejscowe. Egzotyczne dla Małopolanina. Tekst opublikowany w roku 1917, potem jeszcze czas hitleryzmu, podział Prus, adaptacja do polszczyzny. Zdaje się, że miejscowi by sobie poradzili.

Gwara ta dzieli się na »a« i »e« dyalekt, »a« dyalektem mówi ludność wiejska pod Olsztynem (…) bańdziarze), »e« dyalektem w 3 miastach i po wsiach pod Wartemborkiem i Biskupcem (bendzie, beńdzie, byndziarze), oba nie bez naleciałości staropruskich (kleban), mazurskich (zietr, wiatr, psiwo, zino, siułka, siłka, chwilka) i giermańskich (cug, bana, szafner).

Wartembork nazywa się dziś na cześć autora tych słów Barczewo.
Oby mapa z 1755 okazała się pomocna.

 

Oczywiście zbieram wszelkie lokalne ciekawostki związane z lokalnymi sposobami mówienia, jak te o krylach spod Podegrodzia.

Zmierzyć się z gwarą szczyrzycką

Share

Można spróbować przeczytać tekst ze strony, do której link podaję.

Szczyrzyc — fragment książki K. Piwowarczyka, w zmodyfikowanej pisowni [link]; gwara szczyrzycka, Lachy Szczyrzyckie


Szczyrzyc w gminie Jodłownik — piękne miejsce, przez kilka stuleci związane z opactwem cystersów.

Jest więc oddziaływanie myśli, kultury, rolnictwa, przemyślności, ducha patriotycznego. A w ramach samoorganizacji Związek Szczyrzycan, organizacja, która dba o zachowanie tradycji.